Mural Marszałka Józefa Piłsudskiego w Ostrowcu Świętokrzyskim

W 2026 roku Fundacja Open Hearts zrealizowała w Ostrowcu Świętokrzyskim kolejne przedsięwzięcie artystyczno-edukacyjne, którego celem było upamiętnienie jednej z najważniejszych postaci w historii Polski – Marszałka Józefa Piłsudskiego, współtwórcy niepodległego państwa polskiego, organizatora Legionów Polskich i Naczelnego Wodza Wojska Polskiego. Wielkoformatowy mural powstał na elewacji Publicznej Szkoły Podstawowej nr 9 im. Marszałka Józefa Piłsudskiego, zlokalizowanej w dawnym mieście Denkowie, dziś dzielnicy Ostrowca Świętokrzyskiego. Wybór miejsca nie był przypadkowy – szkoła od lat pielęgnuje pamięć o swoim patronie, a nowo powstałe dzieło stało się naturalnym dopełnieniem jej tożsamości, misji wychowawczej i edukacyjnej.
Realizacja muralu miała na celu nie tylko wzbogacenie przestrzeni miejskiej o wartościowe dzieło sztuki, ale przede wszystkim przypomnienie postaci człowieka, którego działalność odegrała fundamentalną rolę w odzyskaniu przez Polskę niepodległości po 123 latach zaborów. Józef Piłsudski należał do pokolenia, które nie pogodziło się z utratą państwowości i konsekwentnie dążyło do odbudowy suwerennej Rzeczypospolitej. Jego droga od działalności konspiracyjnej i niepodległościowej, przez organizowanie polskich formacji zbrojnych, aż po objęcie najwyższych funkcji państwowych i wojskowych, stała się jednym z najważniejszych rozdziałów historii odrodzonej Polski.

Szczególne miejsce w tej opowieści zajmuje czyn legionowy, który w czasie I wojny światowej przywrócił polskiemu żołnierzowi widoczne miejsce na europejskich polach bitew. Legiony Polskie, tworzone od 1914 roku, stały się nie tylko formacją wojskową, lecz również symbolem niezłomnej woli walki o własne państwo. Ich żołnierze, często bardzo młodzi, podejmowali służbę w przekonaniu, że niepodległość nie zostanie Polsce podarowana, lecz będzie wymagała wysiłku, odwagi i poświęcenia. Piłsudski, jako jeden z głównych organizatorów i dowódców ruchu legionowego, stał się symbolem tego dążenia, a jego postać na trwałe wpisała się w polską tradycję niepodległościową.

Droga do wolności nie zakończyła się jednak w listopadzie 1918 roku. Odrodzone państwo musiało dopiero ukształtować swoje granice, zorganizować administrację i stworzyć siły zbrojne zdolne do obrony odzyskanej suwerenności. Józef Piłsudski, obejmując funkcję Naczelnika Państwa, a następnie sprawując naczelne dowództwo nad Wojskiem Polskim, odegrał istotną rolę w tym procesie. Jako Naczelny Wódz kierował polskimi siłami zbrojnymi podczas wojny polsko-bolszewickiej, której rozstrzygnięcie w 1920 roku miało ogromne znaczenie dla utrzymania niepodległości Rzeczypospolitej. Upamiętnienie Marszałka jest więc zarazem przypomnieniem o wysiłku całego pokolenia Polaków, które podjęło walkę o odbudowę i obronę własnego państwa.

Artystyczna forma muralu pozwala przenieść tę wielowątkową historię z kart podręczników do codziennej przestrzeni mieszkańców. Monumentalny wizerunek Józefa Piłsudskiego przyciąga uwagę, skłania do zatrzymania się i refleksji nad znaczeniem wydarzeń, które ukształtowały współczesną Polskę. Dzięki połączeniu historycznego tematu ze współczesną sztuką wielkoformatową dzieło przemawia zarówno do osób dobrze znających dzieje ojczyste, jak i do młodego pokolenia, dla którego obraz może stać się pierwszym impulsem do zainteresowania historią.

Szczególnego znaczenia nabiera umiejscowienie muralu na budynku szkoły noszącej imię Marszałka Józefa Piłsudskiego. Patron przestaje być jedynie nazwiskiem widniejącym na szkolnym sztandarze czy tablicy, a staje się widoczną częścią codziennego otoczenia uczniów. Mural przypomina o wartościach, które wiążą się z jego działalnością – odpowiedzialności za państwo, determinacji w dążeniu do celu, gotowości do służby Ojczyźnie oraz znaczeniu wolności i niepodległości. Stanowi jednocześnie atrakcyjne narzędzie edukacyjne, które może być wykorzystywane podczas lekcji historii, zajęć wychowawczych, konkursów i wydarzeń patriotycznych.
Projekt od początku zakładał połączenie wymiaru artystycznego, historycznego, edukacyjnego i społecznego. Ważnym elementem przedsięwzięcia było zaangażowanie społeczności Publicznej Szkoły Podstawowej nr 9, której uczniowie i nauczyciele aktywnie uczestniczyli w przygotowaniach do uroczystego odsłonięcia muralu. Zorganizowano trzy konkursy: konkurs wiedzy historycznej, konkurs plastyczny oraz konkurs na sobowtóra Marszałka Józefa Piłsudskiego. Dzięki tym inicjatywom młodzi ludzie mogli nie tylko poszerzyć wiedzę o patronie swojej szkoły, ale również wyrazić zainteresowanie historią poprzez twórczość artystyczną i wspólną zabawę.
Uroczyste odsłonięcie muralu odbyło się 2 października 2026 roku i stało się ważnym wydarzeniem w życiu szkolnej oraz lokalnej społeczności. W spotkaniu uczestniczyli przedstawiciele władz samorządowych, instytucji publicznych, środowisk historycznych i społecznych, uczniowie, nauczyciele oraz mieszkańcy Ostrowca Świętokrzyskiego. Obecność przedstawicieli różnych pokoleń i środowisk nadała uroczystości wymiar wspólnotowy, podkreślając, że pamięć o historii i bohaterach narodowych pozostaje wartością łączącą ludzi niezależnie od wieku.

Jednym z najważniejszych punktów wydarzenia była prelekcja historyczna Jakuba Mularczyka z Delegatury Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach, poświęcona postaci Józefa Piłsudskiego i jego roli w dziejach polskiej niepodległości. Uroczystości towarzyszył również program artystyczno-patriotyczny przygotowany przez uczniów i nauczycieli szkoły. Pieśni legionowe, recytacje, inscenizacje historyczne i występy taneczne przywołały atmosferę wydarzeń sprzed ponad stu lat, a jednocześnie pokazały, że historia może być przekazywana w sposób angażujący, emocjonalny i bliski współczesnemu odbiorcy.

Realizacja przedsięwzięcia była możliwa dzięki współpracy Fundacji Open Hearts z Publiczną Szkołą Podstawową nr 9, Radą Osiedla Denków, Delegaturą Instytutu Pamięci Narodowej w Kielcach oraz partnerami i osobami wspierającymi projekt. Zaangażowanie środowiska szkolnego, lokalnych instytucji i organizacji społecznych sprawiło, że mural stał się czymś więcej niż indywidualnym przedsięwzięciem artystycznym. Jego powstanie było również przykładem współpracy na rzecz pielęgnowania pamięci historycznej, kształtowania postaw patriotycznych i wzbogacania przestrzeni publicznej.

Mural poświęcony Józefowi Piłsudskiemu wpisuje się w szerszą ideę przybliżania historii poprzez sztukę obecną w codziennym otoczeniu człowieka. Podobnie jak zrealizowany przez Fundację Open Hearts w 2025 roku mural Orląt Lwowskich, stanowi trwały znak pamięci o postaciach i wydarzeniach, które odegrały szczególną rolę w walce o wolność i niepodległość Polski. Oba przedsięwzięcia łączy przekonanie, że historia nie powinna pozostawać zamknięta wyłącznie w muzeach, archiwach i podręcznikach, lecz może być obecna również tam, gdzie toczy się codzienne życie mieszkańców.

Nowe dzieło w Denkowie wzbogaciło przestrzeń Ostrowca Świętokrzyskiego o miejsce o szczególnej wartości symbolicznej i edukacyjnej. Będzie przypominać kolejnym pokoleniom o drodze Polaków do niepodległości, o tradycjach legionowych i znaczeniu Wojska Polskiego w obronie suwerenności państwa. Jednocześnie może stać się punktem wyjścia do kolejnych inicjatyw historycznych, spacerów edukacyjnych, spotkań i uroczystości patriotycznych, budujących więź mieszkańców z dziedzictwem narodowym.

Mural Józefa Piłsudskiego to nie tylko artystyczny wizerunek jednej z najważniejszych postaci polskiej historii. To opowieść o dążeniu do wolności, odpowiedzialności za Ojczyznę i wysiłku pokoleń, dzięki którym Polska odzyskała swoje miejsce na mapie Europy. To również przypomnienie, że pamięć historyczna nie jest wyłącznie spojrzeniem w przeszłość – stanowi fundament świadomego budowania przyszłości.

Zadanie publiczne „Józef Piłsudski – czyn legionowy i droga do niepodległości” zostało dofinansowane ze środków budżetu państwa będących w dyspozycji Ministra Obrony Narodowej oraz z budżetu Gminy Ostrowiec Świętokrzyski.